Lecznictwo uzdrowiskowe od 2027 r. – ważne zmiany dla podmiotów leczniczych
Lecznictwo uzdrowiskowe od 2027 r. – ważne zmiany dla podmiotów leczniczych – od 1 stycznia 2027 r. zmienią się zasady organizacji i finansowania świadczeń w lecznictwie uzdrowiskowym. Zmiany wynikają z zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nr 99/2026/DSM z 15 września 2026 r., zmieniającego zasady zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju lecznictwo uzdrowiskowe.
Zarządzenie NFZ nr 99/2026/DSM – co się zmienia?
Zarządzenie Prezesa NFZ nr 99/2026/DSM zostało opublikowane 15 września 2026 r. i dotyczy warunków zawierania oraz realizacji umów w rodzaju lecznictwo uzdrowiskowe.
Z perspektywy kierownika podmiotu leczniczego szczególne znaczenie mają dwie grupy zmian:
- większa swoboda w organizacji leczenia uzdrowiskowego,
- likwidacja stosowanego dotychczas dodatniego współczynnika korygującego.
Co istotne, samo zarządzenie weszło w życie 16 września 2026 r., natomiast zasadnicze zmiany będą stosowane do świadczeń udzielanych od 1 stycznia 2027 r. Ma to umożliwić świadczeniodawcom przygotowanie się do nowych zasad.
Większa elastyczność w organizacji leczenia uzdrowiskowego
Jedną z najważniejszych zmian jest odejście od obowiązku realizowania przez sanatoria świadczeń we wszystkich kierunkach leczniczych ustalonych dla danego uzdrowiska. W praktyce oznacza to zwiększenie możliwości organizacyjnych podmiotów leczniczych. Placówki będą mogły w większym stopniu dostosować sposób realizacji świadczeń do:
- własnych możliwości organizacyjnych,
- faktycznego zapotrzebowania pacjentów,
- wieku pacjentów,
- rozpoznawanych u nich chorób,
- kierunku leczniczego właściwego dla danego uzdrowiska.
NFZ wskazuje, że programy leczenia przygotowywane przez placówki uzdrowiskowe mają uwzględniać m.in. wiek pacjenta, rozpoznanie choroby oraz kierunek leczniczy konkretnego uzdrowiska.
Większa swoboda nie oznacza pełnej dowolności
Z punktu widzenia osób zarządzających podmiotami leczniczymi istotne jest jednak właściwe rozumienie tej zmiany. Zwiększenie swobody organizacyjnej nie oznacza możliwości dowolnego kształtowania zakresu leczenia uzdrowiskowego. Podmiot leczniczy nadal będzie zobowiązany do przestrzegania wymagań dotyczących świadczeń gwarantowanych w lecznictwie uzdrowiskowym oraz pozostałych warunków wynikających z obowiązujących przepisów prawa i zawartej z NFZ umowy. W konsekwencji kierownicy podmiotów leczniczych powinni traktować nowe przepisy przede wszystkim jako zmianę modelu organizacji świadczeń, a nie jako zniesienie wymagań dotyczących prawidłowego udzielania świadczeń zdrowotnych.
Koniec 5-procentowego współczynnika korygującego
Drugą istotną zmianą jest likwidacja dodatniego współczynnika korygującego o wartości 1,05, czyli mechanizmu zwiększającego wartość rozliczanych świadczeń o 5%. Od 1 stycznia 2027 r. współczynnik ten nie będzie już stosowany w rozliczeniach świadczeń objętych zmianą. NFZ uzasadnia rezygnację z tego mechanizmu tym, że nie przyniósł on zakładanych rezultatów. Zgodnie ze stanowiskiem Funduszu nie wykazano mierzalnego efektu powiązania dodatkowego finansowania z jakością udzielanych świadczeń, który uzasadniałby dalsze utrzymywanie tego rozwiązania.
Zmiana może mieć znaczenie dla rozliczeń podmiotów leczniczych
Dla osób odpowiedzialnych za zarządzanie finansami podmiotu leczniczego zmiana współczynnika ma znaczenie praktyczne. Dotychczas stosowany mechanizm powodował zwiększenie wartości określonych świadczeń o 5%. Po jego zniesieniu podmioty lecznicze powinny uwzględnić zmianę w swoich założeniach dotyczących rozliczania świadczeń z NFZ w 2027 r.
Warto zatem odpowiednio wcześniej przeanalizować:
- zakres świadczeń realizowanych przez podmiot;
- sposób ich rozliczania z NFZ;
- wpływ likwidacji współczynnika 1,05 na przychody z umowy;
- organizację udzielania świadczeń w 2027 r.;
- przygotowane programy leczenia;
- zasoby kadrowe i organizacyjne niezbędne do realizacji świadczeń;
- sposób planowania działalności leczniczej na kolejny rok.
Nie jest to więc wyłącznie zmiana o charakterze formalnym. Może ona wymagać przeanalizowania organizacji i ekonomiki działalności podmiotu leczniczego prowadzącego lecznictwo uzdrowiskowe.
NFZ wskazuje na wzrost nakładów na lecznictwo uzdrowiskowe
Narodowy Fundusz Zdrowia wskazuje jednocześnie, że likwidacja współczynnika korygującego nie oznacza ograniczenia całego finansowania lecznictwa uzdrowiskowego. Według danych przedstawionych przez NFZ roczne nakłady na leczenie uzdrowiskowe przekraczają 2,3 mld zł. Fundusz wskazuje również, że w okresie od 2023 r. łączne nakłady wzrosły z około 1,5 mld zł do 2,3 mld zł, czyli o około 53%. Jednocześnie NFZ szacuje, że w wyniku rezygnacji z 5-procentowego współczynnika korygującego w jego budżecie pozostanie około 118 mln zł.
Co zmiana oznacza dla kierownika podmiotu leczniczego?
Dla kierownika podmiotu leczniczego najważniejsze jest to, że przed rozpoczęciem 2027 r. warto zweryfikować zarówno organizację udzielania świadczeń, jak i model ich rozliczania z NFZ.
W szczególności warto:
- przeanalizować aktualny zakres realizowanych świadczeń uzdrowiskowych;
- sprawdzić, które świadczenia były dotychczas objęte współczynnikiem 1,05;
- oszacować wpływ jego likwidacji na rozliczenia w 2027 r.;
- zweryfikować programy leczenia przygotowywane przez placówkę;
- dostosować organizację udzielania świadczeń do nowych możliwości wynikających z zarządzenia;
- zweryfikować zasoby kadrowe i organizacyjne;
- sprawdzić aktualne warunki umowy zawartej z NFZ;
- przygotować odpowiednie założenia organizacyjne i finansowe na 2027 r.
Nowe przepisy wymagają także analizy wewnętrznych procedur
Jeżeli zmiana zasad organizacji leczenia uzdrowiskowego będzie miała wpływ na sposób udzielania świadczeń przez konkretny podmiot, warto również zweryfikować jego wewnętrzną dokumentację.
Dotyczyć to może w szczególności:
- procedur organizacji świadczeń;
- programów leczenia;
- zasad kwalifikowania i organizacji pobytu pacjentów;
- zakresów obowiązków personelu;
- harmonogramów udzielania świadczeń;
- dokumentacji związanej z realizacją świadczeń;
- zasad monitorowania prawidłowości realizacji umowy z NFZ.
Nie należy jednak automatycznie zakładać, że każda placówka będzie musiała tworzyć całkowicie nową dokumentację. Zakres koniecznych zmian powinien wynikać z rzeczywistego sposobu organizacji świadczeń w danym podmiocie.
Od kiedy obowiązują nowe zasady leczenia uzdrowiskowego?
Zarządzenie nr 99/2026/DSM zostało wydane 15 września 2026 r. i weszło w życie 16 września 2026 r.
Jednocześnie zasadnicze rozwiązania przewidziane w zarządzeniu będą stosowane od 1 stycznia 2027 r.
Oznacza to, że podmioty lecznicze mają czas na przygotowanie się do zmian przed rozpoczęciem nowego okresu ich stosowania.
Podsumowanie – najważniejsze informacje dla kierowników
Od 1 stycznia 2027 r. w lecznictwie uzdrowiskowym:
1. Zwiększy się elastyczność organizacji świadczeń.
Sanatoria nie będą musiały realizować świadczeń we wszystkich kierunkach leczniczych ustalonych dla danego uzdrowiska.
2. Programy leczenia będą mogły być lepiej dostosowane do pacjentów.
Przy ich opracowywaniu uwzględniane mają być m.in. wiek pacjenta, rozpoznanie choroby oraz kierunek leczniczy uzdrowiska.
3. Zniknie 5-procentowy współczynnik korygujący.
Od 2027 r. nie będzie już stosowany dotychczasowy współczynnik 1,05 przy rozliczaniu objętych nim świadczeń.
4. Zmiana może mieć znaczenie dla finansów świadczeniodawców.
Podmioty powinny przeanalizować wpływ likwidacji współczynnika na rozliczenia z NFZ.
5. Większa swoboda organizacyjna nie oznacza dowolności.
Świadczenia nadal muszą być realizowane zgodnie z wymaganiami dotyczącymi świadczeń gwarantowanych oraz warunkami umowy z NFZ.
6. Warto przygotować się do zmian przed 1 stycznia 2027 r.
Kierownicy podmiotów leczniczych powinni przeanalizować organizację świadczeń, programy leczenia oraz skutki finansowe nowych zasad.
Dokumentacja KSC dla podmiotu medycznego
Odpowiedzialność kierownika na gruncie Ustawy KSC
Materiały wykorzystanie do opracowania
Wybierz interesujący tematycznie dział Sklepu RODO
Grafika utworzona z wykorzystaniem narzędzi sztucznointeligentnych.
Tekst opracowania powstał w oparciu o wskazane materiały źródłowe a zredagowany został z wykorzystaniem narzędzi sztucznointeligentnych.