Czy można zastrzec PESEL osoby niepełnoletniej?
Czy można zastrzec PESEL osoby niepełnoletniej? Czy możliwe jest zastrzeżenie numeru PESEL dziecka? Minister właściwy do spraw informatyzacji prowadzi rejestr zastrzeżeń numerów PESEL w celu zapobiegania negatywnym konsekwencjom nieuprawnionego wykorzystania danych osobowych osób, które dokonają zastrzeżenia numeru PESEL. Analizuję przepisy regulujące zasady zastrzegania i cofania zastrzeżenia numeru PESEL, zmierzając w kierunku odpowiedzi na wyżej postawione pytania, co istotne w kontekście wycieku danych MyDr.
Ustawa o ewidencji ludności.
Osoby pełnoletnie.
W przepisie mowa jest o osobie fizycznej. Osobą fizyczną, o jakiej mowa w przepisie, jest osoba pełnoletnia. Zgodnie z art. 10 § 1 k.c., pełnoletnim jest, kto ukończył lat osiemnaście. Natomiast zgodnie z art. 10 § 2 k.c., przez zawarcie małżeństwa małoletni uzyskuje pełnoletność. Nie traci jej w razie unieważnienia małżeństwa.
W przepisie mowa jest jednak tylko o takiej osobie pełnoletniej, której dane są gromadzone w rejestrze PESEL. Zgodnie z art. 6 ust. 1 Ustawy, rejestr PESEL jest centralnym zbiorem danych, danych o których mowa w art. 8 Ustawy, prowadzonym w systemie teleinformatycznym.
W przepisie mowa jest o określonej możliwości, jaką przyznaje osobie fizycznej, o której mowa w przepisie. Fakt, iż przepis stanowi o możliwości ww. osoby fizycznej, oznacza, iż nie jest to jej obowiązek, a uprawnienie, z którego ma możliwość skorzystać, na warunkach określonych w przepisie.
Realizacja uprawnienia, o jakim mowa w przepisie następuje bezpłatnie. Osoba fizyczna, decydując się na skorzystanie z przyznanego jej uprawnienia, nie ponosi z tego tytułu żadnych kosztów.
Przepis przyznaje dwie możliwości osobie fizycznej. Pierwszą jest możliwość zastrzeżenia numeru PESEL.Zgodnie z art. 23d ust. 1 Ustawy, przez zastrzeżenie numeru PESEL rozumie się zamieszczenie w rejestrze zastrzeżeń numerów PESEL informacji o zastrzeżeniu numeru PESEL. Drugą jest możliwość cofnięcia zastrzeżenia numeru PESEL. Z contrario zatem, przez cofnięcie zastrzeżenia numeru PESEL rozumieć należy zamieszczenie w rejestrze zastrzeżeń numerów PESEL informacji o cofnięciu wcześniej dokonanego zastrzeżenia numeru PESEL.
Osoby nieposiadające zdolności do czynności prawnych, oraz posiadające ograniczoną zdolność do czynności prawnych.
W przepisie mowa jest o osobie nieposiadającej zdolności do czynności prawnych. Analizując treść przepisu należy odnieść się do przepisów art. 23a ust. 1 w oraz ust. 2 Ustawy. Zgodnie z tymi przepisami Minister właściwy do spraw informatyzacji prowadzi rejestr zastrzeżeń numerów PESEL w celu zapobiegania negatywnym konsekwencjom nieuprawnionego wykorzystania danych osobowych osób, które dokonają zastrzeżenia numeru PESEL, a w rejestrze zastrzeżeń numerów PESEL gromadzone są dane dotyczące osób pełnoletnich. Powyższe prowadzi to do wniosku, iż w analizowanym przepisie mowa jest o osobie nieposiadającej zdolności do czynności prawnej, jako o osobie pełnoletniej. Innymi słowy w przepisie mowa jest o osobie pełnoletniej – nie o dziecku – nieposiadającej zdolności do czynności prawnej.
W przepisie mowa jest o osobie posiadającej ograniczoną zdolności do czynności prawnych. Analizując treść przepisu należy odnieść się do przepisów art. 23a ust. 1 w oraz ust. 2 Ustawy. Zgodnie z tymi przepisami Minister właściwy do spraw informatyzacji prowadzi rejestr zastrzeżeń numerów PESEL w celu zapobiegania negatywnym konsekwencjom nieuprawnionego wykorzystania danych osobowych osób, które dokonają zastrzeżenia numeru PESEL, a w rejestrze zastrzeżeń numerów PESEL gromadzone są dane dotyczące osób pełnoletnich. Powyższe prowadzi to do wniosku, iż w analizowanym przepisie mowa jest o osobie posiadającej ograniczoną zdolność do czynności prawnych, jako o osobie pełnoletniej. Innymi słowy w przepisie mowa jest o osobie pełnoletniej – nie o dziecku – posiadającej ograniczoną zdolność do czynności prawnych.
W przepisie mowa jest o wniosku o zastrzeżenie numeru PESEL
Przepis przyznaje dwie możliwości. Pierwszą jest możliwość złożenia wniosku o zastrzeżenie numeru PESEL, osoby o jakiej mowa w przepisie. Drugą jest możliwość złożenia wniosku o cofnięcie zastrzeżenia numeru PESEL, osoby o jakiej mowa w przepisie.
Należy dostrzec różnicę pomiędzy możliwością, jaką jest nieodpłatne zastrzeżenie i cofnięcie zastrzeżenia numeru PESEL, o jakiej mowa w art. 23e ust. 1 Ustawy, od możliwości, złożenia wniosku o zastrzeżenie albo wniosku o cofnięcie zastrzeżenia numeru PESEL, o jakiej mowa w art. 23e ust. 5 Ustawy.
Przepis przyznaje możliwość, złożenia wniosku o jakim mowa w przepisie, w imieniu osoby, o jakiej mowa w przepisie, albo opiekunowi prawnemu ww. osoby, albo kuratorowi ww. osoby.
Wniosek składany w imieniu osoby o jakiej mowa w przepisie, odpowiednio opiekun prawny albo kurator składają w organie dowolnej gminy na piśmie utrwalonym w postaci papierowej, opatrzonym własnoręcznym podpisem. Innymi słowy brak jest możliwości złożenia tego wniosku, przy użyciu usługi elektronicznej udostępnionej przez ministra właściwego do spraw informatyzacji.
Wystąpienie Prezesa UODO
W treści Komunikatu Prezesa UODO [DPNT.413.29.2025] z dnia 14.07.2025 r., czytamy, iż:
„(…) W opinii Mirosława Wróblewskiego, prezesa UODO, obecny kształt przepisów ustawy o ewidencji ludności pozostawia istotną lukę w ochronie danych osobowych osób małoletnich w zakresie zastrzegania numeru PESEL, którą należałoby precyzyjnie uzupełnić. Tym bardziej że np. przepisy ustawy o dokumentach paszportowych czy ustawy o dowodach osobistych przyznają rodzicom i opiekunom prawnym prawo do wnioskowania o wydanie dowodu osobistego lub paszportu, a w przypadku ich utraty lub uszkodzenia prawo do ich unieważnienia, co jest odnotowywane w odpowiednim rejestrze. (…)”.
„(…) Według Prezesa UODO podobne rozwiązania powinny być zatem zastosowane w ustawie o ewidencji ludności w odniesieniu do rejestru zastrzeżeń numeru PESEL dla osób małoletnich. Wypracowanie przepisów zapewniających ochronę danych osób małoletnich ma bowiem szczególne znaczenie w dobie postępującej cyfryzacji oraz coraz częstszych przypadków kradzieży danych. (…)”.
Przydatne linki
Wzór wniosku pacjenta kierowanego do podmiotu medycznego
